Kategorie
Duch Materia Małżeństwo

Małżeństwo KIN

Kin (xwēdōdah) czyli problem kazirodztwa w tekstach pahlaw

Kin (xwēdōdah) czyli problem kazirodztwa w tekstach pahlawi

Pojęcie małżeństwa Kin pojawia się w okresie panowania dynastii Sasanidów od około II do VII w. n.e. Według większości badaczy, w pismach pahlavi znajdują się wyraźne uzasadnienia dla małżeństwa kazirodczego jako czynu który wtedy uważano za wskazany dla podtrzymania ludzkości i zbawienia. Wcześniejsze doniesienia o tym typie związku są nieliczne i dotyczą w większości przypadków związków zawieranych w celach dynastycznych.


W tekstach zaratusztriańskich środkowoperskich (Pahlavi okres panowania dynastii Sasanidów III-VII w.) termin xwēdōdah (Av. Xᵛaētuuadaθa ) odnosi się do związków małżeńskich ojca i córki, matki i syna, brata i siostry (dwupokoleniowe kazirodztwo rodzinne) i było jednym z najbardziej pobożnych możliwych działań. Modele tych związków znaleźli interpretatorzy z tego okresu w kosmogonii zaratusztriańskiej. Znaczenie i funkcja tego terminu w Aweście nie wynika jednak z jej kontekstu.


W jakim stopniu xwēdōdah był praktykowany w Sasanidzkim Iranie i wcześniej, szczególnie poza królewskimi i szlacheckimi rodzinami („dynastyczne kazirodztwo”) i być może, duchowieństwo i czy przypisane im praktyki można uznać za charakterystyczne dla całej populacji, nie jest jasne (patrz np. Mitterauer, str. 235-36). Jednak teksty z Dura Europos, w połączeniu z doniesieniami w źródłach żydowskich i chrześcijańskich cytującymi rzeczywiste przypadki pod rządami Sasanidzkimi, wzmacniają dowody z tekstów pahlavi powstałych w tym okresie.

W post-sasanidzkiej literaturze zaratusztriańskiej,


termin xwēdōdah dotyczy małżeństw między kuzynami, które zawsze były stosunkowo powszechne* Kiedy Anquetil Duperron odwiedził Parsów w połowie XVIII wieku, powiedziano mu, że termin ten odnosi się do małżeństwa z kuzynami, a według Jamesa Darmestetera (1891, s. 366-68) nie zdarzało się Parsom małżeństwo z członkiem najbliższej rodziny rodziny, natomiast małżeństwo między kuzynami („małżeństwo wykonane w niebie”) było praktykowane, jak i dość powszechne. Kazirodcze małżeństwo było zdecydowanie nielegalne.
*(patrz Polak, I, str. 200-1; Darmesteter, 1891, s. 367; Givens i Hirschman; Herrenschmidt, 1994; Bittles i in. 75).

Znaczenie terminu Kswedodah (xwēdōdah)

Młodszoawestyjskimi formami są rzeczowniki (męski) xᵛaētuuada (a i (żeński) xᵛaētuuadaiθī ( Videvdad 8.13) oraz przymiotniki xᵛaētuuadaereda (Vispered 3.3 itd., Z yuuānəm „młodością”) i (żeńskie) xᵛaētuuadaθā (Yasna 12.9 itd., z daēnā).Pierwsza część tego związku wydaje się być „rodziną” xᵛaētu (lub podobną), powszechnie uważaną za pochodną x fromie – „własna” z przyrostkiem -tu- , chociaż nie jest to całkowicie bezproblemowe (patrz poniżej). Druga część, vadaθa , jest dziś powszechnie uważana za pochodzącą od czasownika vada- (od vadh-) „prowadzić do małżeństwa”, związanego ze słowami w innych językach irańskich i indoeuropejskich, oznaczających małżeństwo lub partnera małżeńskiego.Forma Pahlavi jest dziś powszechnie podawana jako xwēdōdah , ale możliwe jest również xwēdūdahRdzenna tradycja Pahlavi przeanalizowała termin xwēdōdah jako „dawanie / do własnego” która została również przyjęta przez Parsów.

Mityczne pochodzenie i funkcja xwēdōdah i trzech prototypów
w tekstach z okresu pahlavi

Według tekstów Pahlawi związek xwēdōdah został zainicjowany przez Ahura Mazdę w momencie kreacji i będzie łączyć i poprowadzić ludzkość przez okres zmieszania, gdy dobro i zło walczą o dominację, aż do Fraszokereti (patrz FRAŠŌ.KƎRƎTI ) kiedy świat ponownie stanie się jednością, jakią pierwotnie uczynił go Ahura Mazda (por. Molé, 1963, s. 123). W Yasna 45,4, Spəṇtā Armaiti: o niej mówi się, że jest córką Ahura Mazdy, ale szczegółów jak Ahura Mazda spłodził ją nie można znaleźć nigdzie) Wszystkie niebiańskie istoty są po prostu uważane za „ukształtowane” ( brēhēnīd) przez Ahura Mazdę, w tym on sam. Z drugiej strony mówi się również, że Ahura Mazda był zarówno ojcem, jak i matką stworzenia; matką, kiedy pielęgnował je w świecie myśli (mēnōg), i jej ojcem, kiedy przeniósł ją do świata żywych (gētīg). W Dādestān ī dēnīg rozdz. 65 [64] o pierwszym xwēdōdah Maši i Mašyany (pierwszych dwóch ludzi, patrz poniżej), mówi się również, że stwórca (Ormazd) poczuł rozkosz (urwāhmenīh) w „działaniu” (warzišn), z której stworzył wszystkie istoty (red. Anklesaria, str. 127 [64]), gdzie słowo „działanie” może odnosić się do aktu seksualnego, jak w tekście Pahlavi Yasna 45.4, ale nie jest to jednoznaczne. Autor w Dēnkard (5.18.3) mówi, że ludzie powinni to robić, ponieważ jest dobrze ustalone, że twórca to zrobił, kiedy stworzył swe dzieła (red. Amouzgar i Tafazzoli, s. 56-57).


Zgodnie z komentarzem Yasna 45,4 w Warštmānsr NASK w Dēnkard księga 9 (patrz SŪDGAR i WARŠTMĀNSR NASK), przed stworzeniem Gayōmarda w świecie żywych, Ahura mazda i Spenta Armaiti, przez ich pierwsze xwēdōdah, wydali na świat (warzīd) Wohu Manach jako ich pierwsze dziecko (zahag), przy czym (pad ān warzišnīh) te dwie kreacje zostały stworzone, by ludzie rozmnażali się i byli „połączeni (przez swoje linie)” (paywast) z Faraszokereti, a Spenta Armaiti otrzymała Chwałę (xwarrah) macierzyństwa; „rodowód” (paywast). Wohumanah jest opisany jako ciąg różnych form światła (Dēnkard 9.38.6; ms. DH , str. 223; wyd. Madan, II, str. 855; tr. West, 1892, str. 274). Innymi życiodajnymi nieśmiertelnymi (Aməša Spəṇtas ) było przypuszczalnie potomstwo Spenta Armaiti i Wohumanah. W innych miejscach Avesty, o siedmiu Życiodajnych Nieśmiertelnych mówi się, że mają Ahurę Mazdę za ich wspólnego ojca ( Yašt 13,83 = 19,16).


W relacjach „Zurwanickich”


O początku stworzenia odnajdujemy także spekulacje na temat Ahura Mazdy i jego matki. Tak więc w Dziejach Syryjskich ḏurhormizd i Anāhīḏ autor polemizuje z opowiadaniem, które usłyszał, że stosunek Ohrmazda z matką wytworzył słońce, psy, świnie, osły i bydło (red. Bedjan, II, 1891, s. 36). ; por. Nöldeke; de ​​Menasce, 1938, str. 594; Zaehner, str. 435-36). W arabskiej pracy na prawdziwej religii chrześcijańskiej przez Syrian Arab Abu Qorra (755-po 829), w rozdziale o Majus , Magi (str. 201-3), Zurwanitów mówi się, że miał żonę, a za radą diabła Ahura Mazda spłodził słońce ze swoją matką, a następnie księżyc ze swoją siostrą, dostarczając model dla ludzi (de Menasce, 1938, s. 601; Abu Qorra, s. 202, s. 15)


Według Riwajatów Pahlawi


(red. Williamsa, rozdział 8a), trzy pierwotne xwēdōdah dostarczają mityczne prototypy dla ludzkich. To, że ojciec i córka płodzą syna, jest podobne do tego, jak Ahura Mazda i Spenta Armaiti płodzą Gayōmarda; syn i matka płodzący brata i siostrę są podobni Gayōmarda i Spandarmad płodzących Maši i Mašyanę; a brat i siostra płodzący kolejne pary braci i sióstr są podobni do Masi i Masjany. Te trzy zostały wychwalane przez Ahura Mazdę, który wyjaśnił Zaratustrze zalety xwēdōdah, nazywając go największym dobrym uczynkiem z wszystkich. W związku z tym, kiedy Zaratustra przyszedł na świat, zachęcał ludzkość do wychwalania dēn i praktykowaniaxwēdōdah i został wezwany przez Ormazda do praktykowania, dając tym samym przykład wszystkim do naśladowania ( Pahlavi Rivāyat, red. Williams, rozdz. 8m-n).

W Dādestā ī dēnīg


jest powiedziane, że Maši i Mašyani byli pierwszą parą która praktykowała xwēdōdah, dzięki czemu ustalono linię (paywand) i „pełnię” (purr-rawišnīh) całej ludzkości , a ustanowienie xwēdōdah na początku sprawia, że linia ludzkości będzie kontynuowana (paywandīhēd) aż do Fraszokereti . Również w Dēnkard księga 7, rozdz. 1.9-10, o Maši i Mašyana mówi się, że są pierwszymi potomkami Gayōmarda, którzy chwalili Mazdę Ahurę i wykonywali swoje obowiązki (xwēškārīh) i czynili xwēdōdah, co przynosi wielką korzyść światu poprzez ustanowienie powiązań przez narodziny (zāyišn-paywandišn), tworzenie pełni wśród stworzeń świata. (red. Dresden, str. [471]; wyd. Madan, str. 592-93; tr. Molé, str. 4-5; podobnie w Dēnkard 3.80, wyd. [54], wyd. Madan, str. 73-74; tr. De Menasce, str. 86; zob. Także Dēnkard 8.13; wyd. Dresden, str. 109; wyd. Madan, str. 688).

Nieco inaczej, zgodnie
z Dādestān ī dēnīg,


Ahura Mazda stworzył z niekończących się świateł formę ognia, wewnątrz której stworzył żywą istotę (gētīy) zwaną człowiekiem (mardōm). Zostało ono jednak skalane przez Kłamstwo (drudż), a życie stało się śmiertelnością (margōmandīh), z czego wywodzi się imię gayō-marda, „życie podatne na śmierć” (zīndagīh ī mīrāg). Kiedy Gayōmard umarł, jego nasienie spłynęło na ziemię, gdzie było chronione przez Amesza Spentów i z nasienia tego wyrośli ludzie syn i córka, którzy we właściwym czasie zjednoczyli się i spłodzili dzieci (Dādestān ī dēnīg, rozdz 64; tr. West, str. 197-98; wyd. Anklesaria, str. 127 [rozdz. 63]; por. Pahlavi Rivāyat, wyd. Williams, kolego. 46,36-38).
Zalecanianie na wchodzenie w powiązania lub linie (paywand) przez xwēdōdah od Gayōmarda do fraszokereti zdaje się sugerować, że pokolenia potomków Gayōmarda przeplatają się, z pokolenia na pokolenie nawzajem w ten sposób unikając tworzenia luk, a „pełnia” (purr-rawišnīh) zostaje osiągnięta dla wielu, dosłownie, w ujęciu Awesty pourutat – „wielu”, ale rozumiana jako wypełnienie czasu i przestrzeni ludzkiej egzystencji na tym świecie ich potomstwo.

Xwēdōdah w Starej Aweście

w komentarzach w PahlawiW Yasna 45.4, gdzie mówi się, że Spəṇtā Armaiti jest córką Ahury Mazdy (Yasna 53.4).

W Starej Aweście NIE ZNALEZIONO słowa xᵛaētuuadaθa , ale w Yasnie 53.4 znajdujemy xᵛaētauuē „dla xᵛaētu ”, a następnie vadəmnō w niemal identycznej pozycji (druga linia) w Yasna 53.5. Ponieważ Xᵛaētu występuje tutaj poza zwykłym kontekstem tego, co powszechnie uważa się za podziały społeczne ( xᵛaētu ,vərəzə̄na , airiiaman [i dax́iiu ]), jest mało prawdopodobne, że będzie to zaszyfrowane odniesienie do (xᵛaētuuadaθa) Zaratusztry i jego córki Puruczisty. Nie powstrzymało to jednak interpretatorów z tego okresu (II-VII w.) od dopatrywania się w tym tekście uzasadnienia małżeństwa Kin.

podsumowanie

W świetle tej analizy, należy przypuszczać, że małżeństwo Kin jest dobrze potwierdzone dla okresu między II a VII w n.e. i było zalecane przez interpretatorów objawienia Zaratusztry. W tym celu została stworzona obszerna literatura religijna. Z chwilą upadku tego państwa zwyczaj ten wkrótce przestał być praktykowany, a nawet został potępiony. Wcześniej termin ten dotyczył raczej małżeństw między kuzynami, a nie z najbliższymi krewnymi, natomiast kazirodcze małżeństwo dynastyczne było praktykowane napewno w starożytności, podobnie jak w innych krajach, na przykład w państwie Ptolomeuszy. Gathach Zaratusztry de facto nic na ten temat nie ma.


Literatura:

Najdłuższe teksty Pahlavi na xwēdōdah są rozdz. 8 Pahlavi Rivayat towarzyszący Dādestān ī dēnīg (red. Williams, I, s. 48-61: tekst; II, str. 10-17: tłumaczenie, s. 126-37: komentarz) i książka 3 rozdz. 80 Dēnkard , który rzekomo stanowi odpowiedź ēhrbed na pytania Żyda dotyczące xwēdōdah i zawiera długą dyskusję na temat znaczenia tego terminu (red. Drezno, str. [53] – [59]; tr. De Menasce, str. 85-90, patrz poniżej, aby uzyskać dodatkowe odniesienia).Literatura i studia . Istnieje kilka pogłębionych badań, a większość współczesnych prac referencyjnych obejmuje ten temat w skrócie (np. Asmussen, s. 938). Większość tekstów Pahlavi dotyczących xwēdōdahzostały zebrane z komentarzami w „The Meaning of Khvêtûk-das” lub „Khvêtûdâd” Edwarda Westa, idem, 1882, s. 389-430. Ankiety i krótkie referencje obejmują Friedrich Spiegel, 1855, s. 687 i 1871-78, III, str. 678-79; van den Gheyn, s. 232-34; Darmesteter, 1891 i 1892; Justi, str. 434-37 (z odniesieniami do wcześniejszej literatury); Gray, 1915; Dalla Volta, rozdz. IV (str. 22-41); Mazahri, rozdz. II (str. 113–31); Choksy, 1989, str. 89-90 i 2002, str. 77, 91, 129; Morony, 2005, s. 610-11; Panaino, str. 252-56; oraz standardowe podręczniki na temat zaratusztrianizmu (np. Boyce, 1975, s. 254 i n. 24). Dobre nowoczesne badania z dyskusjami to Macuch, 1991 (najbardziej kompleksowy); Herrenschmidt, 1994; i d’Arx. Patrz także komentarz w Williams, 1990, II, s. 126-37, i zwięzły Shaked, ale stosowny, uwagi (s. 119-24). Dla mitologii patrz np. Yarshater, str. 417, 472; Bucci (przypis 1) zawiera obszerną bibliografię.Na temat Achemenidów patrz Boyce, 1982, passim; Brosius (z krytycznym przeglądem źródeł: Cambyses, s. 46-47, Artaxerxes II, s. 66-67, 69); Adamson (kazirodztwo dynastyczne). Na temat Seleucydów i Partów patrz Anahit Perikhanian, s. 644; Colpe, str. 825; Boyce, 1979, s. 97; Boyce, Grenet i Beck, str. 303 i passim; Wiesehöfer, s. 84-85. O Sasanidzkimis, patrz Christensen, 1944, s. 323-25; Boyce, 1979, s. 111; Wiesehöfer, s. 180-81. Dla prawa Sasan, patrz de Menasce, 1962, str. 82-88; Hjerrild, str. 167-204 (tłumaczenia Rivāyat s wymagają aktualizacji). On the Parsis, patrz Boyce, 1979, str. 174-75; Stausberg, I, str. 52-53 (z biblio. W n. 98), 355; III, str. 422.Na temat źródeł klasycznych patrz Moulton, 1913, s. 204; Gray, 1915, s. 457a; Beck w Boyce, Grenet i Beck, str. 520-21; de Jong, 1997, str. 424-32; Bucci; i Olalla García (porównując źródła Pahlavi i klasyczne). O prawie rzymskim w późnej starożytności, patrz Chadwick; i Lee. Na źródłach syryjskich patrz de Menasce, 1938, str. 593-601.W sprawie dowodów na małżeństwa najbliższych krewnych w dokumentach Dura Europos z 344 epoki Seleucid = 32-33 CE (Cumont) i z rzymskiego Egiptu, patrz Hopkins i Scheidel, 1966 i 2005 (dalsze pozycje, str. 106 nn. 4, 11).Ze źródeł arabskich, patrz Gray, 1915, s. 457; van Gelder, s. 36-39 (bardzo krótka analiza danych z Iranu; teksty Pahlavi są cytowane z Zachodu; późniejsze wydania i tłumaczenia są ignorowane). W źródłach Azji Południowej i Wschodniej patrz Silk, 2008a-c.Relacje podróżnych dają niewiele informacji. Na przykład Adam Olearius (1603-71), który podróżował w Persji w latach 1635-39, wspomina o lewiracie, ale nie był w stanie potwierdzić twierdzenia klasycznych autorów, że synowie „żyją” ze swoimi matkami, bracia z siostrami (VI, s. 243 za rok 1637). W połowie XIX wieku Jakob Polak zaobserwował pokrewne małżeństwa i skonstatował, że nie zaobserwował szkodliwych skutków takich związków (1865, I, s. 200-1).Badania antropologiczne są nieliczne i mają ograniczoną wartość. Badanie Jamesa Slotkina zostało opublikowane w czasopiśmie antropologicznym, ale jest to tylko krótka kolekcja źródeł nie irańskich i irańskich, aby pokazać, że istniały społeczeństwa bez tabu kazirodztwa. Został skrytykowany przez Warda Goodenougha, który zacytował opinię Ernsta Herzfelda (patrz poniżej; w obu przypadkach patrz Herrenschmidt, 1994, s. 113 i Spooner, s. 53). Michael Fischer przyjął argumenty Sanjany, że teksty nie odnoszą się do małżeństw z najbliższymi krewnymi (patrz poniżej) i wskazał, że zarzut takich małżeństw był powszechną formą nadużyć na Bliskim Wschodzie (1973, s. 72-73; idem ., 1978, str 198, 211, n. 17; patrz także Mitterauer , i Scheidel, 1996, na tabu kazirodztwa odniesieniami do xwēdōdah, i Bittles, 2005, str. 47-48, na temat dynastycznego i niedynastycznego kazirodztwa wśród Zaratusztrian. W sprawie małżeństw pokrewnych w Azji Południowej patrz artykuły Alana H. Bittlesa i in. (np. 2001). Na temat tabu kazirodztwa i „efektu Westermarcka” (w odniesieniu do małżeństw Parsi), patrz Bittles, 2005, i Scheidel, 2005. Arthur Wolf przedstawia ankietę wśród antropologów XX wieku na temat korelacji zaburzeń chowu wsobnego i genetycznego oraz pochodzenie „tabu kazirodczego” ( w Wolf i Durham, wyd., Introd.). Gregory Leavitt w rozdziale „Institutionalized Incest Practices”, cytuje tylko Slotkina dla starożytnego Iranu (str. 135, wcześniej opublikowany w 1990 roku).W sprawie prób, zwłaszcza Parsów, po dyskusji Westa z 1882 r. Pod koniec XIX i XX wieku, by rzucić wyzwanie historycznej rzeczywistości xwēdōdah , patrz na przykład Sunjana, 1888 ; Katrak, 1965; odpowiedzi na te próby można znaleźć na przykład w Darmesteter, 1891; Casartelli, 1884, s. 148-50, tr. str. 156-60; idem, 1889; Mazahri, s. 121-22; Macuch, 1991, s. 141 n. 4

Opracowanie: Jacek
na podstawie Encyclopaedia Iranica i tekstów z okresu pahlawi

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s